චිනුවා අචිබිගේ මරණය: මානවයකු වීමේ අබිරහස විනිවිද දුටු මනස

achbe

චිනුවා අචිබි – ඔහු කවුද?
1930 නොවැම්බර් 30 වැනිදා නයිජීරියාවේ ඔගිඩි හි උපන් ඔහු නවකතාකරුවකු, කවියකු, විචාරකයකු හා මහාචාර්යවරයකු විය. නයිජිරියාවේ ඉබඩාන් හා ලන්ඩන් විශ්වවිද්යා ලවල වැඩිදුර අධ්යාවපනය ලද හෙතෙම යටත්විජිත හා පශ්චාත් යටත්විජිත අපරි කානු සමාජය පිළිබඳ සාහිත්යක කෘති ලිවීමේ ශූරයකු විය.

ඔහුගේ අගර හාගන්යව කෘතිය ලෙස සැලකෙන්නේ ලොව වැඩියෙන්ම කියවන ලද නූතන අපරිශූ කානු සාහිත්යජ කෘතිය ලෙස හැඳින්වෙන Things Fall Apart කෘතිය 1958දී පර වැකාශයට පත් විය. ඔහු ලියූ අවසන් කෘතිය There Was a Country: A Pastoral History fo Biafra, මෑතකදී පරකාශකාශයට පත් විය.
ඔහු ලැබූ සම්මාන අතර Man Booker International Prize, Peace Prize for the German Book Trade, St. Louis Literary Award පර I ධාන වේ.

————————————————————————————————————–

Gordimer_01(පහත පළවන්නේ අචිබිගේ මරණය නිමිත්තෙන්, ඔහු විසින් ඉටු කළ සාහිත්ය මෙහෙවර පිළිබඳ ඇගැයීමක් සටහන් කරමින් ‘නදීන් ගෝඩිමර්’ නමැති දකුණු අපරිඔහුකානු කතුවරිය ‘ලන්ඩන් ගාඩියන්’(London Guardian) පුවත්පතට සැපයූ ලිපියේ අනුවාදයකි.)
————————————————————————————–

චිනුවා අචිබි, සිය ප්රථම නවකතාවට Things Fall Apart යන අපූරු නම සොයා ගත්තේ W.B.Yeats නමැති අයර්ලන්ත කවියාගේ වැකියකිනි. අචිබි උපන් නයිජීරියාවේ යටත් විජිත සමයත් ඉන් පසුව එළඹි සමයත් පිළිබඳව එම නවකතාවේ පුරෝකථනය නිවැරැුදිය. එය වූ කලී නූතන අපරිම කානු සාහිත්යළයක ආරම්භක නිර්මාණ කාර්යය විය. එසේම එය නයිජීරියානු ගමක උපන් අචිබි තමන් දැනගත් සාම්පරසුවදායික පරයක කාශන මාදිලියෙන් ද යටත් විජිත කරෝක මයෙන්, විශේෂයෙන් ඉංගරීග සි භාෂාවෙන්, අපරි්ක කානු විඥානය ගවේෂණය කිරීමට ගත් පළමු උත්සාහය ද විය.

එම පළමු කෘතිය, අචිබිගේ පසුකාලීන කෘති දක්වා ඔහු සතු නිර්මාණ ශක්තීන් වර්ධනය කරවීමට තුඩු දුන්නා පමණක් නොව, අපරිපසුකානු ජනතාවගේ ජීවිතය හැඩගැස්වූ නැඟිටීම්වලට ද එය ශක්තියක් විය.

ඔහුගේ රටේ ඛේදජනක සිවිල් යුද්ධය ඇවිලෙන කාලය තුළ අචිබි එය අත්දකිමින් ජීවත් විය. ඒ තුළ ලේඛකයකු ලෙස කරික යාකාරී වීමෙන් දේශපාලන බලය හමුවේ තම ජීවිතය ද අනතුරට හෙළාගත් ඔහු අවසානයේ දී රටින් පිටුවහල් වී ජීවිතය රැුකගත්තේය. ඇල්බෙයා කැමු, ලේඛකයකු වීම පිළිබඳව වරක් මෙසේ කීය.
‘‘මා ලේඛකයකු මිස අන් කිසිවකු නොවන දිනයේ මා ලේඛකයකු වීමෙන් සමුගනිමි.’’

චිනුවා අචිබි එම උදාන වාක්ය සත්යන බවට පත් කරමින් සැබැවින්ම සිය ලිවීමේ කාර්ය වෙනුවෙන් පෙනී සිටි අයකු විය. ඔහු එම කාලය තුළ ලියූ නවකතා, කෙටිකතා, රචනා, කවි ආදිය සිය සහෝදර ජනයාගේ ජීවිත පිළිබඳවත් මර්දනය පිළිබඳවත් කළ සැබෑ කෘති විය. ඇත්ත වශයෙන්ම යටත් විජිතවාදය පිළිබඳ අචිබිගේ අර්ථනිරූපණය ඒ තුළ අඩංගු විය. ඔහුගේ රචනා එකතු කළ The Education for a British Protected Child නමැති කෘතිය මෑතකදී යළිත් පරකළ කාශයට පත් කරන ලදී. විරුද්ධ පක්ෂ තහනම් කරමින්, තමන් ලබා ඇති බලය ¥ෂිත ලෙස යොදාගන්නා අපරි ක කාවේ පශ්චාත් යටත් විජිත නායකයන් පිළිබඳව සිය කෘති තුළින් අභියෝග කිරීමට වුව ද අචිබි පැකිළුණේ නැත. දයාසෙන් ගුණසිංහයන් විසින් ‘පොදු ජනයාගේ මිනිසෙක්’ ලෙසින් සිංහලයට නැඟුණු ඔහුගේ කෘතියෙන්, නිදහස් වූ අපරිණස කානු රාජ්යපයක ¥ෂිත ස්වභාවය පිළිබඳ අත්දැකීම් ඉදිරිපත් කරයි. උපහාසයේ තියුණු මුවහතින් අචිබි පාඨකයා වෙත දනවන්නේ නිදහස් වූ බව කියන අපරි ඉදකානු රාජ්යඋයන්හි නිලධාරීන්ගේ කෑදරකම හා එය සාධාරණීකරණය කරන්නට උත්සාහ දරන සමාජ වටපිටාවේ දුබලතාවන් ගැනයි.
Chike and the River නමැති ඔහුගේ කෘතිය 2011 දී පරඑය කාශයට පත් විය. එය මට මහත් සුවිශේෂී අත්දැකීමක් විය. ඇත්තෙන්ම එය දීප්තිමත් (මම ඒ වචනය යොදන්නේ විලාසිතාවක් ලෙස හෝ හුදු සැහැල්ලූ අරුතින් නොවේ* මනසකින් කළ රචනාවකි. රචකයා විසින් තම රටේ මෙන්ම සෙසු ලෝකයේ ද වසන මිනිසුන්ගේ ජීවිත තුළ පවතින විවිධත්වය, අබිරහස් බව හා තිබිය හැකි විවිධ සමත්කම් විදාරණය කිරීම එහිදී දක්නට ලැබේ.

‘ලිවීමේදී මධ්යේම ප්රතිපදාවක් තෝරා ගැනීම ගැන මම කියන්නේ මගේ යටත් විජිත උරුමයන් නිසාය.’ එසේ කියුවත් ඔහු ලේඛකයකු ලෙස තමන්ගේ වගකීම පැහැර හැරියේ නැත.

‘මගේ අත්දැකීම් යනු යටත් විජිත උරුමයන් යැයි කිව්වම සමහරු පුදුම වෙන්න පුලූවන්. එහෙත් ධාන්යනවල ඉඳන් පිටි දක්වාත් ඒවා අඹරනු ලබන මෝලත් යන මේ හැමදේම කලාකරුවාගේ. ඇත්ත, එක් ධාන්යහ ඇටයක් අනෙක් ඇටවලට වඩා පෝෂණ ගුණයෙන් වෙනස් වෙන්න පුළුවන්. එහෙම වුණත්, අප වෙත ලැබෙන හැම ධාන්යල ඇටයකටම පිළිගැනීමක් ලබා දිය යුතුයි. ඒවා පරූව යෝජනවත් ලෙස භාවිත කළ යුතුයි.’

ඔබ කෘතියකින් ආමන්තරඩ‍ ණය කරන්නේ කවර පාඨකයකු ගැන හිතේ තියාගෙනදැයි නිර්මාණකරුවකු වෙත පර ක ශ්නයක් යොමු කළ විට ලැබෙන නිරායාස පිළිතුර මෙසේ විය හැකිය. ‘‘අප ලියන්නේ කවුරුන් හෝ එය කියවන අයකු වෙතයි.’’

තම කෘති සිරගෙවල්වල බිත්තිවලින් ඔබ්බට ගොස් කියවනු ලබන බව දැනගැනීම ලේඛකයකුට මහත් සතුටක් විය හැකිය. නීතිඥවරුන් මාර්ගයෙන් ඉල්ලීම් ගණනාවක් කළාම කලක් ගතවූ පසුව හෝ දේශපාලන සිරකරුවකු දැකීමට හැකිවීම බඳු ජයගරා්ග හී හැඟීමක් එයින් ලැබේ.

අවුරුදු 27 සිරගතව සිටි එක්තරා දේශපාලන සිරකරුවකු අචිබි හඳුනා ගත්තේ තමන් වෙත ගෙන එනු ලැබූ ඔහුගේ කෘති ඇසුරිනි. නෙල්සන් මැන්ඩෙලා නම් ඒ සිරකරුවා තමන් කියැවූ කෘතිවල ලේඛකයා ගැන හඳුනාගෙන තිබුණේ මෙසේය.
‘‘චිනුවා අචිබි කියලා ලේඛකයෙක්ගෙ පොත් මම කියෙව්වා. ඒවා කියවන කොට හිරගෙදර බිත්ති කඩා වැටුණා!’’

Advertisements
  1. No trackbacks yet.

ප්‍රතිචාරයක් ලබාදෙන්න

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

ඔබ අදහස් දක්වන්නේ ඔබේ WordPress.com ගිණුම හරහා ය. පිට වන්න / වෙනස් කරන්න )

Twitter picture

ඔබ අදහස් දක්වන්නේ ඔබේ Twitter ගිණුම හරහා ය. පිට වන්න / වෙනස් කරන්න )

Facebook photo

ඔබ අදහස් දක්වන්නේ ඔබේ Facebook ගිණුම හරහා ය. පිට වන්න / වෙනස් කරන්න )

Google+ photo

ඔබ අදහස් දක්වන්නේ ඔබේ Google+ ගිණුම හරහා ය. පිට වන්න / වෙනස් කරන්න )

%d bloggers like this: